KarateMultisport

Kata (型, かた, kata)

Wat is Kata?
Karate is, en dat zal het ook altijd blijven, een zelfverdedigingskunst en nooit een middel voor agressie. Karate is zelfs meer dan dat. Voor de serieuze student is het een combinatie van een mentale en fysieke discipline waar hij of zij de waarde leert kennen van persoonlijke attributen zoals vriendelijkheid en bescheidenheid. Voor de karatemeester is de zelf controle en de meesterschap van verschillende technieken het hoogste goed.De karateka (de beoefenaar van karate) zal nooit zijn of haar technieken gebruiken in een serieuze situatie tenzij de dreiging zo erg is dat het onoverkomelijk is en andere vormen van zelfverdediging niet mogelijk zijn. In feit is kata een actie van uke (verdediging).

De definitie van Kata
Kata is een formele oefening van een aaneenschakeling van verdedigingstechnieken, aanvalstechnieken, standen, en verplaatsingen. Het kata heeft zowel een filosofische als een inhoudelijke betekenis. Belangrijke sleutelfactoren in kata zijn, snelheid, kracht, flexibiliteit en ritme.
Kata heeft een centrale rol in het karate, het is traditioneel en het gaat meer dan 3000 jaar terug in de geschiedenis van China en Japan. Zowel nu als vroeger ligt de essentie van het kata in het idee van een gevecht tegen meerder imaginaire tegenstanders. Het kata kan ook worden gebruikt als bewegingsleer in dienst van gezondheid van geest en lichaam. Daarnaast is kata ook een demonstratie van het vaardigheidsniveau van de beoefenaar. In enkele gevallen wordt kata ook gebruikt voor wedstrijden.

Beoefening en evaluatie
Het eerste kata dat wordt aangeleerd is meestal het Taikyoku Shodan of het Heian Shodan. Deze twee kata’s bestaan grotendeels uit basis stoten, de oi tsuki chudan, basis blokkeringen zoals gedan barai, age uke en shuto uke, basis verplaatsingen zoals de kai ashi en de twee basis standen de zenkutsu- dachi en kokutsu-dachi.
Het aanleren van het kata gaat in drie fasen:

De essentie van Kata
Kata is een combinatie van basistechnieken die in een bepaald patroon gegoten zijn, ook wel de embusen genoemd. De basis technieken zijn zowel offensief als defensief. Kata training houdt in dat men bij de uitvoering van elke techniek zich maximaal inspant. Alertheid en scherpheid moet zich manifesteren in zowel mentale als fysieke componenten van de uitvoering.
De constante wisseling van verandering van het ritme in kata is nauw gerelateerd aan het idee dat verschillende denkbeeldige tegenstanders vanuit verschillende richtingen en op verschillend gezette tijden de beoefenaar aanvallen. Een tegenstander uitschakelen met één enkele stoot of trap is een ideale situatie. Een tweede kans krijg je nooit. Kata moet dan ook als zodanig worden bestudeerd. Elke techniek moet in feite de laatste techniek zijn.
Er zijn twee groepen kata te onderscheiden, namelijk het Shorin en Shorei type. Deze typen zijn gebonden aan de lichaamsbouw. Het streven is uiteraard dat de karateka elke kata kan beoefenen. Echter in competitieverband is het aan te raden dat hij of zij een kata kiest dat past bij zijn of haar lichaamsbouw.

• De Shorin Kata’s zijn: Heian 1,2,3,4,5, Bassai-Dai, Enpi, Kanku-Dai, Gankaku. De Shorin groep is gemaakt voor kleine, lichte gebouwde karateka. Het kata uit deze groep onderscheidt zich door snelle bewegingen en lichaamsverplaatsingen.
• De Shorei Kata’s zijn: Tekki 1,2,3, Hangetsu, Jion en Jitte. De Shorei groep is gemaakt voor de grote, zwaar gebouwde karateka. De bewegingen en verplaatsingen zijn langzaam en sterk.

Standaard uitvoering van Kata

Kamae (”houding”) volgt na rei. Dit is de positie waarin de karate staat als het kata begint. Meestal is dat de hachiji-dachi (voeten op schouderbreedte naar buiten gericht). Er zijn ook kata’s waar de voeten gesloten blijven in heisuko-dachi. Beide standen zijn zonder spanning, speciaal in de knieën en schouders. De karateka is voorbereid op snelle en langzame bewegingen. Het centrum van de kracht en concentratie is in het “tanden” het gebied achter de navel, ook wel “hara” genoemd. Dit is het zwaartepunt van het lichaam. De ademhaling is ook ontspannen, terwijl de karateka op dit punt een vechtgeest moet hebben (”Zanshin”).Zanshin (”vecht geest”) is de juiste “state of art”. Geen enkel kata is perfect zonder zanshin. De oefening mag dan wel briljant uitgevoerd worden, zonder Zanshin, zoals in elke ander budokunst, stelt het kata niets voor.
Punten van aandacht

1. De uitvoering is alleen correct wanneer de karateka elke beweging uitvoert in de juiste volgorde, dus zonder fouten. De volgorde staat vast en de karateka moet ze allemaal uitvoeren.
2. Intensieve oefening is noodzakelijk om verzekerd te zijn dat het kata start en eindigt op hetzelfde punt. De “embusen” (de looplijnen van het kata) is als een gids. Hierlangs moet het kata worden uitgevoerd.
3. De karateka dient elke beweging volledig te begrijpen. Elk kata heeft haar eigen karakteristieken en deze moeten worden geïnterpreteerd en duidelijk herkenbaar zijn in de bewegingen en uitvoeringen van de karateka.
4. Waakzaamheid is essentieel. Zonder dit item is het kata geen gevecht. De karateka moet zich bewust zijn van elke aanval.
5. Elk kata kent zijn eigen ritme. Hiervoor gelden drie zeer belangrijke regels, die alleen door een ervaren sensei overgebracht kunnen worden:
   1. Toepassing van kracht op het juiste moment.
   2. Vloeiende bewegingen
   3. Toepassing van de flexibiliteit van het lichaam.
6. Het leren uit boekjes kan dus niet. Boeken en video’s kan je alleen gebruiken als een soort referentiehandleiding.
7. Juiste ademhaling is belangrijk. De uitvoerder ademt uit wanneer er een techniek wordt uitgevoerd, of wanneer de stand wordt voltooid. De inademing begint na de beëindiging van de techniek. Vasthouden van adem is fout en gevaarlijk!

Wat je wel en niet mag doen.

• Het kata wordt in delen gehakt en elk deel wordt apart aangeleerd. Dan worden alle delen aan elkaar gekoppeld en uiteindelijk wordt het complete kata qua vorm aangeleerd. Dit duurt meestal één maand.
• Dit is de fase waar aandacht en tijd wordt besteed aan het corrigeren van de zwakke elementen. Dit gaat het beste met aanvullende trainingen van de basisvaardigheden en trainingen van de zwakke onderdelen van het kata. Deze fase duurt ook één maand.
• De derde fase van het aanleren gaat in op het begrijpen van de betekenis van het kata. Deze fase is eindeloos. Het omgaan met kata in deze fase wordt ook wel de ziel van het budo genoemd.